تحلیل فقهی حکم تکلیفی تغذیه دام و طیور با پودر گوشت؛ با تأکید بر استحاله و تنقیح مناط در فقه امامیه

تأمین سلامت جامعه در گرو طهارت غذاست که زیربنای رشد جسمی و روحی انسان را شکل می‌دهد. صنعت دامپروری برای کاهش هزینه‌ها و وابستگی به واردات، از پودر گوشت به‌عنوان مکملی پروتئینی استفاده کرده است. این نوشتار با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و مشاهدات میدانی، در پی پاسخ به این پرسش است که حکم تکلیفی خوراندن این ماده (که غالباً از اجزای نجس یا متنجس تشکیل شده) به حیوان حلال‌گوشت از منظر فقه امامیه چیست؟ یافته‌ها نشان می‌دهد فرآیندهای رایج تولید پودر گوشت صرفاً تغییر حالت فیزیکی ایجاد کرده و مصداق استحاله فقهی نیست؛ ازاین‌رو، در فرض نجاست منشأ، پودر گوشت همچنان نجس باقی می‌ماند. در مرحله تنقیح مناط، ادله ناهی از خوراندن بول و خمر به دلیل فقدان نهی تکلیفی، تفاوت ماهوی و عدم نص معتبر، قابل تعمیم به پودر گوشت نیستند. نوآوری مقاله، اثبات عدم‌قابلیت تنقیح مناط از ادله‌ی بول و خمر و تفکیک حکم پودر گوشت بر اساس منشأ (خوکی/غیرخوکی) است. روایت ابوبصیر (ما لایحل للمسلم) نیز به دلیل ضعف سندی، تنها در صورت پذیرش قاعده تسامح، بر کراهت تغذیه دلالت دارد. اما در پودر گوشت با منشأ خوکی، با استناد به مناط اشتداد لحم و عظم مستفاد از روایات لبن خنزیر، حکم حرمت تکلیفی خوراندن و حرمت وضعی گوشت و نسل حیوان ثابت می‌گردد. همچنین عنوان جلال بر تغذیه از پودرهای کشتارگاهی صدق نمی‌کند؛ زیرا این پودرها مصداق عذره (مدفوع انسان) نیستند.