در این مقاله سعی شده است تا با روش کتابخوانه ای و انتقادی تحلیلی، و با تکیه بر آراء امام خمینی و شهید آیت الله صدر حمت الله علیهم، «حجیت بنای عقلائی رجوع جاهل به عالم» بررسی شود.
نگارنده معتقد است که شهید صدر با تکیه بر اینکه عدم بیان حکم توسط شارع، در مورد خود بنای عقلائی «لزوم تبعیت جاهل از اهل فنّ»، مستلزم پذیرش تقصیر شارع در «بیان احکام» است، عدم ردع شارع نسبت به این بنای عقلائی را به معنای امضای کل این بنای عقلائی در نظر میگیرند؛ حال آنکه امام خمینی -(رحمت الله علیه)- امضای شارع را محدود به مصادیق موجود این بنای عقلائی در زمان معصوم (مانند رجوع به پزشک) و مصادیقی که علم عادیِ مردم و معصوم به تحقق آن در آینده وجود داشت میکنند (مانند رجوع به فقیه).
در مسیر پژوهش با مقایسه ی این دو نظر، به دنبال کشف علت این منحصر ساختن امضای شارع در «مصادیق بنائات عقلائیه» توسط امام خمینی (رحمت الله علیه) و علت توسعه ی امضای شارع از سِیَر عقلائیه به اصل بنای عقلائی «تبعیت از عالم» بوده ام که در نهایت از طرف شهید صدر، با بیان تلازم بین عدم بیان حکم در مورد بنای عقلائی رجوع جاهل به عالم و «تقصیر در بیان احکام» نظر خود را اثبات میکنند؛ولی از طرف امام خمینی (رحمت الله علیه) برای اینکه از اساس شارع ناظر به اصل بنائات عقلائی نبوده است و فقط به سیره های محقق یا معلوم التحقق نظر داشته است، دلیلی نیافتم.
آفاق فقاهت