1
دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد مستقل نجف آباد دانشکده الهیات و حقوق گروه فقه و حقوق
2
عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات و حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خوراسگان، اصفهان
3
عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق، دانشکده الهیات و حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مستقل نجف آباد
چکیده
استحکام خانواده بهعنوان یک قاعده فقهی در نظام فقهی امامیه، نقشی اساسی در فرآیند استنباط احکام و تدوین قوانین مرتبط با خانواده دارد. این پژوهش، با بررسی اصول فقهی و قواعد استنباطی، جایگاه استحکام خانواده را بهعنوان یک قاعده فقهی مستقل تحلیل میکند. مبانی فقهی همچون عدالت، مودت و رحمت، وفای به عهد، نفی عسر و حرج و قاعده لاضرر در تبیین این قاعده، نقش محوری ایفا کرده و موجب انسجام روابط خانوادگی میشوند.
این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانهای، مستندات فقهی مرتبط با قاعدهمندی استحکام خانواده را بررسی و پیامدهای استنباطی آن را در اجتهاد فقهی امامیه تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که استحکام خانواده فراتر از یک اصل اخلاقی، دارای پشتوانه اصولی در فقه اسلامی است و میتواند بهعنوان یک قاعده فقهی مستقل در فرآیند اجتهاد مورد استناد قرار گیرد. بررسی تطبیقی احکام خانواده در فقه امامیه و نظام حقوقی ایران نشان میدهد که فقدان تبیین دقیق این قاعده در برخی متون حقوقی، موجب چالشهایی در رویههای قضایی شده است. این پژوهش، ضمن ارائه تحلیلی اصولی از قاعده استحکام خانواده، راهکارهایی برای تقویت جایگاه آن در اجتهاد و قانونگذاری ارائه میدهد.
آفاق فقاهت