واکاوی ماهیت اجزاء قضیه موجبه در اندیشه مشهور و امام خمینی (ره) و تأثیر آن در نظریه‌ی سنخه

بی‌شک قضیه یکی از مهم‌ترین موضوعات منطق است و درباره اجزاء آن دیدگاهی مختلفی ابرازشده است. بحث و شناخت قضیه و اجزاء آن در علوم مختلف، هم چون فلسفه، معرفت‌شناسی و زبان‌شناسی تأثیر بسزایی دارد. هدف پژوهش حاضر شناخت ماهیت قضیه از جهات مختلف، و تأثیرات آن در مسئله تمایز و تبویب علوم بود، در این زمینه، حضرت امام خمینی (ره) دارای نظریه اختصاصی بودند. این مقاله به روش مطالعاتی-ترویجی بود که با جمع‌آوری و طبقه‌بندی اطلاعات به تدوین مطالب در مورد اجزای قضیه حملیه پرداخت. در این پژوهش بعضی از کتاب‌های فلسفی و منطقی معاصر و هم‌چنین کتاب‌های اصولی حضرت امام خمینی (ره) موردتوجه واقع‌شده است. یافته‌ها نشان داد، یک قضیه باید در سه مرحله مورد بررسی قرار گیرد و در هر مرحله از آن، اجزای قضیه مشخص گردد. عدم توجه به این مراحل و یا عدم رعایت قواعد و احکام هر مرحله باعث ایجاد اشتباه در پیمایش مسیر مباحث در این زمینه می‌گردد. با تفکیک بین مراحل یک قضیه و شناخت اجزاء و احکام هرکدام، می‌توان به بعضی از ابعاد نظریه حضرت امام خمینی (ره)، در چگونگی تفکیک و تمایز علوم از یکدیگر آشنا گردید. ایشان با تفکیک این جهات و رعایت احکام هرکدام، در مورد تمایز و تفکیک علوم، نظریه جدیدی را تولید کرده‌اند؛ در نظر ایشان از جهت زبانشناسی، یکی از اجزاء قضیه، هیئت قضیه است و بین آن و سنخه (شباهت درونی قضایا) ارتباطی را قائل هستند. این مطلب در مباحث مربوط به شناخت مرکب اعتبار و تمایز و تبویب علوم تأثیر بسزایی دارد.