ملاک تمایز علوم، ازجمله موضوعاتی است که همواره محل بحث و تضارب آراء بوده است و ازجمله این ملاکات، نظریه سنخه است که دیدگاه جدید و متفاوتی نسبت به باقی نظریات به شمار میآید و باید گفت که عدم توجه و تدقیق لازم در این نظریه، باعث ایجاد اشکالات فراوان شده است بر اساس این توضیحات، در نوشتار پیش رو که به روش تحلیلی توصیفی است، تمامی زوایای متناسب با موضوع مقاله، مورد تحلیل و تدقیق قرارگرفته است و در فصل آخر، اشکالات برخی از علما بر نظریه سنخه ذکرشده است و مورد واکاوی دقیق قرارگرفته و پاسخ آنها با استفاده از عبارات مبدع این نظریه یعنی امام خمینی (ره) دادهشده است نتیجه حاصل از تحلیل صورت گرفته آن است که علم به معنای مجموعه گزارهها، مرکب اعتباری است و به همین دلیل، تمایز و وحدت آن نیز اعتباری خواهد بود حتی در علوم حقیقی؛ و ملاک میز به موضوع به دلیل مرکب اعتباری بودن و در نظر نداشتن موضوع واحد جامع در زمان شکلگیری علوم، غیرقابلقبول است و ملاک میز به غرض (بهتنهایی و بدون منشأ) محال است زیرا لازم میآید غرض بیجهت هر مسئلهای را شامل شود ضمن اینکه غرض ذاتاً متأخر از سنخیت مسائل است.
آفاق فقاهت